View Larger Map

Монгол улсын Дархан аварга
Шаравын Батсуурь

Говь-Алтай аймгийн Жаргалан суманд 1922 онд төржээ.

17 настайдаа нутгийнхаа Цахирын овооны наадамд түрүүлж бєхийн гараагаа эхэлжээ. 1947 оны улсын наадамд Г.Цоодолоор ес давж түрүүлэн арслан, 1948 онд мєн Г.Цоодолоор ес давж түрүүлж аварга, 1957 онд Б.Түвдэндорж аваргаар найм давж үзүүрлэн даян аварга, 1963 онд Д.Жадамбаа начингаар зургаа давж дархан аварга цол хүртжээ. 1949,1953 онд үзүүрлэж, 1951 онд найм давж дєрєвт үлдэж, 1954онддолоо, 1952, 1961, 1962,1964 ондзургаа, 1958, 1959, 1966 онд тав давжээ. Тэрбээр гол тєлєв сэрвүү барилдах дуртай байсан бєгєєд уран гоё барилдаанаараа ард олныхоо хайрыг татсан их аварга байжээ.

Наадмын ногоон дэвжээнд хүчит бөхчүүд маань гарч ирэн есөн цагаан тугандаа хүндэтгэл үзүүллээ.
Хүчит бөхчүүдийг төлөөлж Хорьдугаар зууны манлай бөх, Монгол Улсын хөдөлмөрийн баатар, дархан аварга, доктор профессор Х.Баянмөнх, Дархан аварга Ж.Мөнхбат, Дархан аварга Д.Цэрэнтогтох, Монгол Улсын гавъяат тамирчин, далай аварга А.Сүхбат нар есөн цагаан тугандаа хүндэтгэл үзүүллээ. Хийморь өөдөө Монгол эрсийн эр бяр, авхаалж самбааг сорих бөхийн барилдаанд 512 бөх зодоглож байгаа юм.

Айдас хүйдэс эр зоригын бахархал

Монголын тал нутагт эрийн сайнаар амьдардаг тэнгэрлэг араатан чонын тухай Монголын нууц товчоо-ноо дээд тэнгэрээс заяат Бөртэ чоно,гэргий Гуа маралын хамт тэнгис далайг гэтлэн ирж ,Онон мөрний хөвөөнд эх" Бурхан халдун" уулнаа нутаглаж "Батцагаан "хэмээх хөвгүүнийг төрүүлсэн түүхтэй. Монголчууд алтан ураг энэ хоёроос эхтэй ажээ,иймээс бидний өвөг дээдэс дээд тэнгэрээс заяат чоно хэмээн үзэж болох юм. Гэвч үүнийг нотолсон зүйл өнөөг хүртэл алга бана.Бид өнөөдөр чоныг хийморь лундаа ,бахархал бардамналын билэг тэмдэг болгодог мөн хүний муу санаа ,хурд хүч ,ов мэх ,эр зориг энэ бүгд нь чонын илэрхийлэл болдог. Чоныг бид өөрөөсөө эгэлгүй тэнгэртэйд нь төрж ,илүү тэнгэртэйд нь алагдаж ,ижил тэнгэртэйд нь харагдаж,өөрөөсөө дутуу тэнгэртэйд нь алагдах байтугай харагдах ч үгүй байдаг хэмээсэн байдаг.Чонын талаар олон хууч яриа болсон явдал байдаг.Чоныг маш олон төрөлд ангилдаг ба цөөвөр ,дэлт ,улаан ,хар ,цагаан ,саарал,хөх чоно гэх мэт олон төрлүүдтэй.Өнөө үед хүмүүс чоныг хайр найргүй устгаж байна энэ нь яваандаа европын зарим орнууд шиг чоногүй болчихвол монгол улс чоно оо гадаадаас чоно өсгөх талаар гуйгаад сууж байх цаг ирэх буй за.